Złotoryja

Muzeum w Złotoryi (niem. Goldberg)

Historia muzealnictwa w Złotoryi nierozerwalnie związana jest z wyjątkowym charakterem miasta, które przez stulecia rozwijało się dzięki wydobyciu złota. Położona na Pogórzu Kaczawskim Złotoryja – dawne Goldberg – uchodzi za najstarsze miasto górnicze na ziemiach polskich i jedno z najważniejszych historycznych centrów górnictwa kruszcowego na Śląsku. Bogate tradycje wydobywcze, średniowieczna historia miasta oraz zachowane zabytki architektury sprawiły, że już na przełomie XIX i XX wieku zaczęto podejmować działania na rzecz ochrony lokalnego dziedzictwa historycznego i tworzenia zbiorów muzealnych.

Rozwój miejscowego muzealnictwa wpisywał się w popularny na początku XX wieku nurt muzeów regionalnych typu Heimatmuseum, których zadaniem było dokumentowanie historii „małej ojczyzny”, lokalnego rzemiosła oraz dziedzictwa kulturowego regionu.

W początkach XX wieku lokalni regionaliści i miłośnicy historii zaczęli gromadzić eksponaty związane z dziejami miasta oraz dawnym górnictwem. W zbiorach znajdowały się narzędzia górnicze, minerały, dokumenty miejskie, numizmaty oraz przedmioty związane z codziennym życiem mieszkańców regionu. Istotną część kolekcji stanowiły również zabytki archeologiczne i eksponaty dokumentujące historię średniowiecznej Złotoryi.

Zaczątkiem powstania złotoryjskiego muzeum było przekazanie miastu przez pastora Reicherta prywatnej kolekcji pamiątek, co dokonało się w 1905 roku. Na tej bazie w 1911 roku otwarto muzeum, co stanowiło zwieńczenie obchodów 700-lecia miasta. Początkowo instytucja zajmowała pomieszczenia w ewangelickiej szkole ludowej przy pl. Valentina Trozendorfa, zaś od 1935 roku otrzymała pomieszczenia w dawnym budynku masonerii przy obecnej ul. Staszica.

II wojna światowa oraz powojenne zmiany granic doprowadziły do przerwania działalności dawnych niemieckich instytucji muzealnych. W 1945 roku miasto znalazło się w granicach Polski, a dotychczasowa ludność niemiecka została wysiedlona. Podobnie jak w wielu innych miejscowościach Dolnego Śląska, część zbiorów muzealnych uległa rozproszeniu lub zniszczeniu.